محمد رضا واليزاده معجزى
319
تاريخ لرستان ( روزگار پهلوى ) ( فارسى )
فايده اين صنعت دستى آن بود كه طبقات كشاورز و دامپرور اين سرزمين كه ثروت كافى نداشتند ، فرش مورد نياز خود را با هزينه كمى مىبافتند و مورد استفاده قرار مىدادند . گو اينكه اين صنعت همانطور كه اشاره كرديم از حيث نقشه و ظرافت جالب نبود و قاليبافان لرستان هم مطلقا درصدد رفع اين نقيصه نبودند كه لااقل قالى لرستان را به پاى قالى جوزان ملاير يا اقلا قالى پرچلو يا مالمير كه از قالى جوزان ملاير خيلى پستتر بود ، برسانند كه قابليت صدور به ساير شهرستانها را پيدا كند . مع هذا اين صنعت دستى را با همه نواقصش ادامه مىدادند تا قريب سى و پنج شش سال پيش كه جنگ جهانى دوم شروع شد و همهچيز ناياب گرديد و قيمتها بالا رفت و آثار قحطى پديد آمد و بيماريهاى تيفوس و تب راجعه شروع به كشتار كرد و خلاصه اوضاع اجتماعى ساكنين لرستان رو به وخامت گذاشت و همهچيز از محور خود خارج گرديد ، صنعت قاليبافى هم در رديف ساير امور دچار وقفه و تعطيل گرديد . از آن تاريخ به بعد نگارنده با اينكه به مناسبت شغلى كه داشتم قريب بيست سال در ميان لرستانيان و عشاير زندگى مىكردم ، جز دو سه بار كه مشاهده كردم در خانههاى ثروتمندان زنها كارگاه قاليبافى داشتند - و آن هم نه بهطور مداوم و جدى بلكه دو سه روز يك بار در حدود يك ساعت قالى مىبافتند - ديگر در هيچ خانهاى نديدم كه به اين كار مشغول باشند و بالمره صنعت قاليبافى در لرستان متروك ماند . [ . . . تا اينكه در اين اواخر فرشبافى در ميان زنان عشاير و روستايى لرستان رونق مجدد يافت . ] نگارنده روى عشق و علاقهاى كه به زادگاه خود دارم در خانه محقر خود اكثرا « 1 » از قاليهاى بافت لرستان استفاده مىكنم . اگرچه اين قاليها چنان كه عرض كردم ظريف و ممتاز نيست لكن در عوض براى نشستن فوق العاده نرم و راحت است و از حيث رنگ و استحكام نيز جالب است و امروز كمتر خانهاى در لرستان وجود دارد كه در آن خانه كارگاه قاليبافى برپا نشده باشد . چند روز قبل كه در يكى از مغازههاى قالىفروشى يك جفت قالى متن لاكى ديدم . از شكارگاه متن قالى پيدا بود از نقشه قاليهاى بافت قم تقليد شده است . ديدم كه در ظرافت و زيبايى در رديف قاليهاى ممتاز درجه اول كاشان بود ؛ هنرى كه در بافتن اين قالى به كار رفته بود به طورى مرا جذب كرد كه نتوانستم آن را نديده فرض كنم . هنگامى بيشتر علاقمند شدم كه صاحب مغازه گفت اينها بافت صيمرهء لرستان است . واقعا تعجب كردم كه زنان صيمره در صنعت
--> ( 1 ) . اصل : اكثر .